Çocuk Edebiyatında Babalar: Babamın Battaniyesi

Yeni Çıkan Kitaplar

Çocuk Edebiyatında Babalar: Babamın Battaniyesi

Hale Şenözgen Buruş

“Bir çocuğun babasıyla kurduğu ilişki, hayat boyu karşılaştığı her otoriteyle kuracağı ilişkinin temelini oluşturur.”
— Bruce D. Perry

Bazı bağlar sözcüklere sığmaz. Bir bakışa, bir sessizliğe, bazen de bir oyunun içine gizlenir. Babalar Günü yaklaşırken, çocukların gözünden baba figürüne ve bu bağın edebiyattaki izlerine bakmak istedim. Çünkü baba, çocuğun hayatında sadece koruyan, kollayan değil; aynı zamanda varlığıyla güven veren, yokluğuyla özlenen bir figürdür. Ve bu figürle kurulan ilişki, kimi zaman bir kitap sayfasının arasında karşılık bulur. Özellikle babayla paylaşılan coşkulu oyunlar, okuma anları ya da yalnızca yanında oturulan o sessiz, huzurlu dakikalar… İşte çocukların hafızasında bu küçük anlar biriktikçe baba da bir masal kahramanına, bir deve, bir süper kahramana dönüşür.

Geçen yıl Karnaval Dergi’de Babalar Günü için “Süper Kahraman Babam” başlıklı bir yazı kaleme almıştım. Yazıda babalar ve çocuklar arasındaki özel bağı, süper kahraman hikayeleri gibi anlatmaya çalışmıştım. Çünkü çocuk edebiyatında baba figürü çoğu zaman sevgi dolu, güvenilir ve kahraman olarak karşımıza çıkar…

Anthony Browne’un Benim Babam (My Dad) kitabında baba, çocuğun gözünde her şeyi yapabilen, aslan gibi kükreyen ama bir o kadar da sevecen biridir. Bazen bu figür, Carl Norac’ın Babam Bir Dev kitabında olduğu gibi fiziksel büyüklüğüyle değil, duygusal yakınlığıyla devleşir. Babalar kimi zaman sabırlı bir öğretmen, kimi zaman da oyun arkadaşına dönüşür. Ancak tüm bu temsillerin ortak noktası, çocuğun gözünden duyulan o derin hayranlıktır.

Sara Şahinkanat’ın yazıp Ayşe İnan Alican’ın resimlediği “Babamın Battaniyesi” (Yapı Kredi Yayınları, 2021) çocukların hayal gücünü ateşleyen sıcacık bir hikâye sunuyor… Kitapta iki kardeş, evde sıkıldıkları bir gün babalarının battaniyesiyle türlü oyunlara dalıyor. Bu battaniye yalnızca bir örtü değil; onların hayal gücünü tetikleyen, babalarıyla paylaştıkları eğlenceli anları çoğaltan sihirli bir araç hâline geliyor. Battaniyenin altında yemekten sonra şişen göbekler inerken, zaman neşeyle akıyor. Babanın hayal gücüyle şekillenen oyunlara, çocukların coşkusu karışıyor.

Hikâye boyunca okuyucu, babayla geçirilen zamanın çocukların dünyasında nasıl izler bıraktığını görüyor. Bu kitap yalnızca eğlenceli bir öykü anlatmıyor, aynı zamanda “çocuklarla hep anneler ilgilenir” klişesini kırıyor ve babaların da çocuklarıyla macera dolu vakitler geçirebileceğini hatırlatıyor. Babamın Battaniyesi, baba-çocuk ilişkisinin birlikte geçirilen kaliteli zamana, oyuna ve hayal gücüne yaslanan yönünü zarif bir dille sunuyor. Ayşe İnan Alican’ın resimleri, bu zarif dili tamamlar nitelikte. Pastel tonlar, yumuşak çizgiler ve battaniyenin sıcak dokusunu hissettiren detaylarla kitap, okura hem duygusal hem de görsel bir sıcaklık sunuyor. Özellikle çocukların hayal kurduğu sahnelerdeki renk geçişleri, metnin oyunbaz ruhunu destekliyor. Üstelik resmettiği ev hepimizin çocuklu evlerine benziyor. Sıcak, samimi ve çokça dağılmış..

Yıllardır drama eğitmeni olarak çocuklarla çalışırken gözlemlediğim en çarpıcı şeylerden biri, çocukların babalarına duyduğu gizli hayranlık ve güçlü bir bağlılık. Anneler duygularını daha görünür yaşarken, babaya olan bağ çoğu zaman davranışların ardında gizlenir. Oğlum ile babası arasındaki bu sessiz ve güçlü bağlılığı ben de yakından izliyorum. Zaman zaman küçük anlaşmazlıkları olsa da, babası onun için güvenli bir dağ, iyi bir oyun arkadaşı.

Elbette her çocuğun babasıyla böylesine yakın bir bağı olmayabilir; bazı ailelerde baba fiziksel ya da duygusal olarak yanında olmayabilir. Ama çocuk edebiyatının şifası burada devreye girer. Kitaplar, eksik kalan duygu alanlarının yerine umut, anlayış ve hayal gücü koyabilir. İleride, yaşamlarında örnek aldıkları rol modelleri belki de kitap sayfalarının arasında bulacaklardır.

Bu Babalar Günü’nde, babalara aldığınız hediyenin yanına bir de resimli çocuk kitabı ekleyin. Yaşı kaç olursa olsun, çocuğuyla birlikte okuyabileceği bir kitap… Çünkü sanılanın aksine, maddiyatla ölçülemeyen en değerli izler; birlikte geçirilen o sıcacık, paylaşılmış anıların hafızalarda bıraktığı izlerdir.

Kitap Önerileri : Babam Bir Dev (Carl Norac), Benim Canım Babam (Darmin Hadzibegoviçi), İşte Benim Babam (Ezgi Berk), Babasının Bir Tanesi (Zack Bush), Babam Yanımdayken (Soohs), Kedim Babama Benziyor (Thao Lam), Ağaç Kale (Jessica Scott Kerrin), Babam Uyumak Bilmiyor (Coralie Saudo), Babam Nasıl Kuaför Oldu?(Francis Martin)